Chung tay chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU)
Gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu là nhiệm vụ chính trị cấp bách của cả nước trong năm 2026. Ở một xã miền núi như Xuân Lãnh, việc góp sức không nằm ở con tàu hay cảng cá, mà ở nhận thức của mỗi người dân, nhất là những lao động của xã đang đi làm trên các tàu cá trong và ngoài tỉnh.
Khai thác IUU là gì?
IUU là cách gọi tắt của hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. Cụ thể, đó là việc khai thác thủy sản khi tàu cá chưa đăng ký, chưa đăng kiểm, không có giấy phép; khai thác sai vùng, sai nghề, sai tuyến; khai thác ở vùng biển nước ngoài khi không được phép; không lắp hoặc tự ý tháo, gửi, can thiệp thiết bị giám sát hành trình tàu cá; không ghi, không nộp nhật ký khai thác; khai báo sai sản lượng hoặc hợp thức hóa hồ sơ truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Tháng 10 năm 2017, Ủy ban châu Âu (EC) cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản khai thác của Việt Nam. Từ đó đến nay, cả nước đã trải qua nhiều đợt thanh tra của EC. Kết quả khắc phục các khuyến nghị sau đợt thanh tra lần thứ 5 đang là căn cứ để EC xem xét gỡ cảnh báo. Chừng nào “thẻ vàng” chưa được gỡ, mỗi lô hàng thủy sản xuất khẩu sang châu Âu vẫn bị kiểm tra gắt gao, chi phí và thời gian thông quan tăng, giá bán giảm; người chịu thiệt trực tiếp là ngư dân và doanh nghiệp trong nước.
Yêu cầu của Trung ương và của tỉnh Đắk Lắk
Ngày 10/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1516/QĐ-TTg về Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu tại đợt thanh tra lần thứ 5. Trên cơ sở đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Quyết định số 2622/QĐ-UBND ngày 20/8/2026 về Kế hoạch hành động của tỉnh và Công văn số 12926/UBND-NNMT ngày 19/8/2026 về khắc phục các tồn tại, hạn chế theo kết luận của Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Tỉnh đã phát động “Tháng cao điểm” chống khai thác IUU trên phạm vi toàn tỉnh đến hết ngày 15/9/2026, với các chỉ tiêu rất rõ: 100% tàu cá đã đăng ký được cập nhật đầy đủ trên cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản; 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc được kiểm soát tình trạng thiết bị giám sát hành trình khi xuất, nhập bến; 100% lượt tàu cá từ 06 mét trở lên ra, vào cảng được ghi nhận trên hệ thống eCDT; 100% vụ việc vi phạm được xác minh, xử lý đúng thẩm quyền và thời hạn.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 23/7/2026, toàn tỉnh có 2.596 tàu cá từ 06 mét trở lên được đăng ký; 100% tàu cá từ 15 mét trở lên đã lắp đặt và vận hành thiết bị giám sát hành trình; tỷ lệ tàu cá còn hạn giấy phép khai thác đạt 99,7%. Từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Đây là kết quả cần được giữ vững đến thời điểm Đoàn Thanh tra của EC làm việc.
Người dân xã Xuân Lãnh cần làm gì?
Xuân Lãnh không có tàu cá, nhưng nhiều lao động của xã đang đi biển trên các tàu cá trong và ngoài tỉnh. Một hành vi vi phạm của một thuyền viên cũng đủ để làm hỏng nỗ lực của cả một địa phương. Vì vậy, mỗi người dân, mỗi gia đình cần lưu ý:
Một là, người đi biển tuyệt đối không đưa tàu sang vùng biển nước ngoài khai thác; không nghe theo lời dụ dỗ, môi giới của bất kỳ tổ chức, cá nhân nào hứa hẹn “đi chuyến xa, thu nhập cao”. Hành vi đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính rất nặng, thậm chí bị xử lý hình sự.
Hai là, chấp hành nghiêm quy định về thiết bị giám sát hành trình tàu cá. Không tự ý tháo, gửi thiết bị sang tàu khác, không che chắn, ngắt kết nối hay can thiệp làm sai lệch tín hiệu. Khi thiết bị mất kết nối trên biển, thuyền trưởng phải báo vị trí về bờ theo đúng quy định.
Ba là, ghi và nộp nhật ký khai thác đầy đủ, trung thực; thực hiện thủ tục xuất bến, nhập bến và khai báo sản lượng trên hệ thống eCDT; không khai báo sai sản lượng, không hợp thức hóa hồ sơ để tránh làm sai lệch dữ liệu truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Bốn là, gia đình có người thân đi biển cần thường xuyên nhắc nhở, động viên người thân chấp hành pháp luật; kịp thời thông tin cho chính quyền địa phương khi biết có tổ chức, cá nhân môi giới, tổ chức đưa tàu cá và ngư dân đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.
Năm là, từ ngày 18/8/2026, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản được thực hiện theo Nghị định số 246/2026/NĐ-CP ngày 29/6/2026 của Chính phủ. Người dân cần chủ động tìm hiểu để biết rõ hành vi nào bị cấm và mức xử lý tương ứng, tránh vi phạm do thiếu hiểu biết.
Cùng lan tỏa thông tin đúng
Chống khai thác IUU không chỉ là câu chuyện của ngành thủy sản. Đó còn là uy tín quốc gia và là sinh kế lâu dài của hàng vạn ngư dân. Ủy ban nhân dân xã Xuân Lãnh đề nghị cán bộ, công chức, viên chức, các tổ chức chính trị - xã hội, Trưởng các thôn và toàn thể Nhân dân trên địa bàn tích cực tuyên truyền, vận động người thân chấp hành nghiêm các quy định về chống khai thác IUU.
Khi tiếp cận thông tin về vấn đề này, đề nghị người dân theo dõi các nguồn chính thống từ cơ quan nhà nước và báo chí; không chia sẻ, lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng, gây ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả nước trong việc gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.
Phòng Văn hóa - Xã hội
