LỄ HỘI TRỐNG ĐÔI, CỒNG BA, CHIÊNG NĂM Ở THÔN XÍ THOẠI – DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ QUỐC GIA
Lễ hội Trống đôi, Cồng ba, Chiêng năm tại Thôn Xí Thoại, xã Xuân Lãnh là một nét sinh hoạt văn hóa truyền thống đặc sắc, mang đậm bản sắc của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn. Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật trình diễn dân gian, loại hình này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Âm vang đại ngàn – Hồn cốt cộng đồng
Trống đôi, Cồng ba, Chiêng năm là hình thức nghệ thuật trình diễn dân gian độc đáo, kết hợp nhịp nhàng giữa nhạc cụ gõ truyền thống và không gian lễ hội cộng đồng.
“Trống đôi” thường do hai nghệ nhân phối hợp biểu diễn, tạo nên nhịp điệu mạnh mẽ, dồn dập nhưng hài hòa. “Cồng ba” gồm ba chiếc cồng với cao độ khác nhau, tạo nên lớp âm thanh nền trầm hùng. “Chiêng năm” với năm chiếc chiêng phối hợp linh hoạt, tạo thành giai điệu lúc khoan thai, sâu lắng; khi sôi nổi, rộn ràng.
Sự hòa quyện của ba loại nhạc cụ không chỉ thể hiện kỹ thuật điêu luyện của các nghệ nhân mà còn phản ánh tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng – yếu tố cốt lõi trong đời sống văn hóa của người dân nơi đây.
Không gian lễ hội giàu bản sắc
Lễ hội thường được tổ chức tại khu sinh hoạt cộng đồng của thôn vào dịp đầu xuân hoặc những sự kiện quan trọng. Không gian lễ hội rực rỡ cờ hoa, người dân trong trang phục truyền thống tham gia biểu diễn và giao lưu.
Bên cạnh phần trình diễn chính là các hoạt động múa xoang, giao lưu văn nghệ, trò chơi dân gian, tạo nên bầu không khí vui tươi, đoàn kết. Âm thanh trống, cồng, chiêng vang vọng khắp không gian như lời cầu chúc cho một năm mới bình an, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Việc được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị đặc sắc của Trống đôi, Cồng ba, Chiêng năm. Di sản không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa lịch sử, tâm linh và xã hội sâu sắc.
Loại hình nghệ thuật này góp phần:
Gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Tăng cường sự gắn kết cộng đồng.
Giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống quê hương.
Quảng bá hình ảnh địa phương đến bạn bè trong và ngoài tỉnh.
Quan tâm bảo tồn và phát huy di sản
Những năm qua, Ủy ban nhân dân xã Xuân Lãnh cùng cấp ủy, chính quyền địa phương đã quan tâm duy trì hoạt động truyền dạy, tổ chức biểu diễn, khuyến khích các nghệ nhân tham gia truyền nghề cho thế hệ trẻ. Công tác bảo tồn gắn với phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại được chú trọng, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân.
Đồng thời, việc bảo tồn di sản còn gắn với phát triển du lịch văn hóa cộng đồng, tạo thêm động lực phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân địa phương.
Lan tỏa giá trị truyền thống
Lễ hội Trống đôi, Cồng ba, Chiêng năm không chỉ là dịp để người dân vui xuân, giao lưu văn hóa mà còn là biểu tượng của niềm tự hào, ý chí vươn lên và tinh thần đoàn kết của cộng đồng thôn Xí Thoại nói riêng, xã Xuân Lãnh nói chung.
Âm vang trống chiêng ngân lên giữa núi rừng không chỉ tái hiện nhịp sống truyền thống mà còn khẳng định sức sống bền bỉ của di sản trong dòng chảy hiện đại. Việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội chính là góp phần giữ gìn hồn cốt văn hóa quê hương, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ngày càng phong phú, bền vững.
